Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: Báo chí là lực lượng chủ lực bảo vệ chủ quyền thông tin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định báo chí cách mạng phải giữ vai trò nòng cốt bảo vệ chủ quyền thông tin quốc gia, đồng thời đổi mới toàn diện để làm chủ không gian số.

Trong bài viết "Báo chí cách mạng Việt Nam trong thời đại số" nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhận định công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội và các nền tảng truyền thông xuyên biên giới đang làm thay đổi sâu sắc cách thức tạo ra, phân phối, tiếp nhận và kiểm chứng thông tin.

Công nghệ giúp các chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước và những thông tin tích cực đến với hàng chục triệu người nhanh hơn, đồng thời tạo điều kiện để báo chí lắng nghe phản hồi từ công chúng. Tuy nhiên, môi trường mạng cũng đặt ra nhiều thách thức mới. Tin giả, thông tin sai lệch, nội dung bị cắt ghép, thao túng thuật toán hay các chiến dịch phát tán thông tin có chủ đích ngày càng tinh vi, trong khi thông tin sai có thể lan truyền rộng trước khi sự thật được kiểm chứng.

Trong bối cảnh đó, vai trò của báo chí cách mạng không những không suy giảm mà càng trở nên quan trọng hơn. Khi thông tin trở nên dư thừa, xã hội càng cần những địa chỉ đáng tin cậy để xác định đâu là sự thật, đâu là thông tin cần tiếp tục kiểm chứng và đâu chỉ là cảm xúc đám đông hoặc sự dẫn dắt có chủ ý.

"Báo chí phải là nơi nhân dân tìm đến khi cần sự xác nhận đáng tin cậy, không phải nơi chạy theo xu hướng", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước viết, đồng thời nhấn mạnh người dân cần được biết điều gì đã xảy ra, vì sao xảy ra, tác động đến ai, trách nhiệm thuộc về đâu và giải pháp nào có cơ sở.


Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp mặt 101 nhà báo tiêu biểu, chiều 16/6. Ảnh: Hoàng Phong

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước dành dung lượng lớn đề cập yêu cầu chuyển đổi số báo chí. Theo đó, chuyển đổi số không thể chỉ là mở thêm trang điện tử, tài khoản mạng xã hội hay đầu tư thiết bị hiện đại, mà phải là cuộc đổi mới toàn diện từ tư duy lãnh đạo, mô hình tòa soạn, quy trình sản xuất đến quản trị dữ liệu, phân phối nội dung, đo lường công chúng, kinh tế báo chí và văn hóa nghề nghiệp.

Mọi sản phẩm báo chí, dù xuất hiện trên bất kỳ nền tảng nào, đều phải tuân thủ những chuẩn mực cốt lõi về tính chính xác, nhân văn, được kiểm chứng và có trách nhiệm; tránh tình trạng nghiêm túc trên trang chính nhưng dễ dãi trên nền tảng phụ. Báo chí càng đa nền tảng, càng phải thống nhất chuẩn mực.

Dữ liệu cũng được xác định là một trong những trụ cột của báo chí hiện đại. Không chỉ là các con số, dữ liệu còn là nền tảng để kiểm chứng thông tin, nâng cao sức thuyết phục của tác phẩm báo chí và giúp phát hiện vấn đề từ sớm.

Một yêu cầu quan trọng khác là giữ quyền chủ động trước các nền tảng xuyên biên giới. Báo chí cần hiện diện ở nơi công chúng có mặt, nhưng không thể lệ thuộc vào thuật toán hay cơ chế phân phối nội dung của các nền tảng bên ngoài. "Nếu chỉ chạy theo lượt xem và cơ chế đề xuất, cơ quan báo chí dễ mất dữ liệu độc giả, mất quyền phân phối, mất bản sắc và chịu rủi ro khi thuật toán thay đổi", người đứng đầu Đảng, Nhà nước nhấn mạnh.

Từ đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định báo chí cách mạng phải là lực lượng chủ lực bảo vệ chủ quyền thông tin quốc gia. Bảo vệ chủ quyền thông tin không có nghĩa là khép kín, mà đòi hỏi xây dựng nền báo chí đối ngoại số mạnh, đa ngôn ngữ, đa phương tiện, đủ khả năng truyền tải hình ảnh đất nước, thành tựu đổi mới và đường lối đối ngoại của Việt Nam tới cộng đồng quốc tế bằng những phương thức hiện đại.

Để thực hiện sứ mệnh đó, báo chí cần có nguồn lực phát triển bền vững. Bên cạnh quảng cáo truyền thống, các cơ quan báo chí cần phát triển nguồn thu từ thuê bao số, bản quyền, dữ liệu và các sản phẩm chuyên sâu. Bản quyền báo chí trong môi trường số và môi trường AI cũng phải được bảo vệ nghiêm túc.

Yếu tố quyết định sau cùng vẫn là con người. Người làm báo trong kỷ nguyên số không chỉ cần thành thạo công nghệ, dữ liệu và các công cụ mới mà còn phải giữ vững bản lĩnh nghề nghiệp, không đánh đổi uy tín để chạy theo lượt xem. Trước khi công bố một tác phẩm báo chí, người làm báo cần tự trả lời ba câu hỏi: thông tin đó có đúng không, có cần thiết không và có ích cho xã hội không.

Bài viết cũng đặt ra yêu cầu hình thành năng lực kiểm chứng thông tin ở quy mô quốc gia, với sự tham gia của cơ quan quản lý, cơ quan báo chí, chuyên gia công nghệ, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp nền tảng và cộng đồng nhằm phát hiện, xác minh, cảnh báo và phản bác tin giả một cách nhanh chóng, hiệu quả.

Trong toàn bộ quá trình đổi mới, công chúng phải được đặt ở vị trí trung tâm. Báo chí cần lắng nghe xã hội nhưng không chạy theo cảm xúc tức thời, tôn trọng tranh luận nhưng không dung dưỡng thông tin độc hại; đồng thời đổi mới cách tiếp cận giới trẻ bằng những hình thức phù hợp mà không hạ thấp chuẩn mực nghề nghiệp.

Nhân dịp Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước bày tỏ mong muốn mỗi cơ quan báo chí trở thành một tòa soạn số hiện đại, một trung tâm dữ liệu và tri thức, một địa chỉ tin cậy của nhân dân. Các nhà báo tiếp tục là những chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng, văn hóa và thông tin số, vững vàng bản lĩnh chính trị, trong sáng về đạo đức, giàu tính nhân văn và tinh thông công nghệ.